De Feynman-techniek om te studeren, de stappen en wat onderzoek zegt

De techniek is vernoemd naar Richard Feynman, de natuurkundige en Nobelprijswinnaar van 1965 die bekendstond om zijn heldere uitleg. De versie met vier stappen die vandaag de ronde doet, is een latere verpakking van de manier waarop hij werkte. Stap een, kies een precies onderwerp, zoals mitose of de citroenzuurcyclus. Stap twee, leg het hardop of op papier uit, alsof je het aan iemand vertelt die niets van het onderwerp weet.

Stap drie, zoek de plekken op waar je vastloopt, waar je een woord uit de cursus gebruikt zonder het te kunnen definiëren, of waar je een stap overslaat. Ga alleen voor die punten terug naar de leerstof. Stap vier, leg het opnieuw uit in eenvoudiger bewoordingen, met een voorbeeld of een vergelijking. De kern is dat je je notities sluit voor je begint met uitleggen. Daardoor wordt de techniek een geheugenoefening in plaats van hardop lezen.

In 2002 beschreven Rozenblit en Keil de illusie van verklarende diepgang. Mensen voelen dat ze een complex verschijnsel met veel meer precisie en samenhang begrijpen dan echt het geval is. In twaalf studies was deze illusie veel sterker voor verklaringen dan voor feiten, procedures of verhalen (Rozenblit en Keil, 2002).

Dat is precies wat er gebeurt vlak voor de examens. Je herleest het hoofdstuk over de regulatie van de bloedsuiker, alles lijkt duidelijk, en pas wanneer je het probeert uit te leggen, vind je een gat midden in de redenering. De Feynman-techniek lokt dat moment bewust uit, thuis, in plaats van voor je examenblad. Elk struikelpunt wordt een vraag om aan te werken, die je op een kaartje kunt schrijven zoals in Zo maak je flashcards die echt werken.

Geen enkele studie test de techniek onder de naam Feynman, maar zelfverklaring is wel gemeten. Chi en collega's vroegen 14 leerlingen uit de tweede klas om elke regel van een tekst over de bloedsomloop aan zichzelf uit te leggen, terwijl 10 anderen de tekst twee keer lazen. De groep die aan zelfverklaring deed, ging meer vooruit van de voortest naar de natest, en de leerlingen die veel verklaringen gaven, bereikten allemaal het juiste model van de bloedsomloop (Chi e.a., 1994).

Dunlosky en collega's rangschikken zelfverklaring bij de technieken met matig nut, en oefentoetsen bij die met groot nut (Dunlosky e.a., 2013). Koh en collega's voegen toe dat het voordeel van lesgeven vooral uit het ophalen komt, wanneer je uitlegt zonder je notities (Koh e.a., 2018). De Feynman-techniek combineert beide, uitleggen en uit je geheugen putten, zolang je notities dicht blijven.

Neem een blanco blad en één onderwerp. Schrijf of zeg vijf minuten lang alles wat je weet, zonder je notities. Open dan je notities en omcirkel wat ontbrak of fout was. Maak van elk gat een korte vraag. Leg het de volgende dag opnieuw uit, en een paar dagen later nog eens, zodat je ook profiteert van de spreiding die in Gespreide herhaling, hoe lang wachten tussen twee herhalingen wordt beschreven.

Uitleggen aan een echt persoon helpt nog meer. Fiorella en Mayer vonden dat echt lesgeven, voor een camera, een langer blijvend voordeel opleverde dan alleen je voorbereiden om les te geven (Fiorella en Mayer, 2013). Een medestudent, een ouder of zelfs een personage volstaat, zolang die je je zinnen laat afmaken. De pagina Werkt leren door les te geven? Wat het onderzoek zegt over het protégé-effect gaat over die studies.